Officieren en vaandeldragers

1657

Fiere mannen met sjerpen

In het jaar waarin Caesar van Everdingen de Alkmaarse Jonge Schutterij portretteerde, 1657, werkte hij ook aan een groepsportret van de Oude Schutterij. Fier poseren de veertien mannen met helblauwe en -oranje sjerpen op een verhoging in een binnenruimte. Het is verleidelijk te denken dat dat het interieur is van de Oude Doelen, hun verenigingsgebouw. Dit is echter niet meer na te gaan, omdat dat pand is verdwenen. Bovendien lijkt de geschilderde ruimte op de zaal in de Alkmaarse Waag waar Van Everdingen aan zijn grote schuttersstukken werkte.

Officieren en vaandeldragers van de Oude Schutterij van Alkmaar, 1657, collectie Stedelijk Museum Alkmaar
Officieren en vaandeldragers van de Oude Schutterij van Alkmaar, 1657, collectie Stedelijk Museum Alkmaar

Portretgroepen waarbij de schutters staande en ten voeten uit zijn voorgesteld zijn vooral uit Amsterdam bekend. Caesars monumentale schilderij past in die traditie en behoort tot de beste late Hollandse schuttersstukken uit de zeventiende eeuw. De Alkmaarse schutters ogen zeer imposant omdat we als beschouwers tegen ze op moeten kijken. De meeste schilders van dit soort groepsportretten zorgden er wel voor dat de geportretteerden iets ‘neerkeken’ op hun publiek, maar niemand is daarbij zo ver gegaan als Caesar van Everdingen. Hij bracht de hele voorstelling optisch tot boven het niveau van de kijker.

Bekijk het filmpje

Fraaie lijst
De rijkgedecoreerde houten lijst is van de hand van Guillaume van der Hoeven. Hij werd namelijk in 1657 betaald voor het snijden en vergulden ervan. De vergulding is er later helaas vanaf gehaald, zodat nu het blanke lindenhout weer te zien is. De lijst wordt bekroond door het wapen van Alkmaar, vastgehouden door twee leeuwen. Ook is allerhande wapentuig te zien, zoals spiesen, zwaarden en pijl en bogen. In de onderrand zijn twee handschoenen uitgesneden – alsof een schutter ze achteloos even heeft neergelegd..

Officieren en vaandeldragers

Herkomst: geschilderd voor de Oude of Sint-Jorisdoelen, Alkmaar; overgebracht naar het Stadhuis van Alkmaar en gemeentelijk bezit geworden, 1799 of 1804; sinds 1874 in Stedelijk Museum Alkmaar.

Officieren en vaandeldragers van de Oude Schutterij van Alkmaar
1657
Doek, 201,2 x 350,4 cm
Collectie Stedelijk Museum Alkmaar (foto: Margareta Svensson)

Een fraaie lijst

Detail wapen van Alkmaar met twee leeuwen / detail handschoenen over lijstDetail lijst schuttersstuk Van Everdingen

Detail met handschoenen