Maarten van Heemskerck
één tentoonstelling in drie musea

28 september 2024 t/m 19 januari 2025

plan uw bezoek


Het Frans Hals Museum, Stedelijk Museum Alkmaar en Teylers Museum organiseren de eerste grote overzichtstentoonstelling over Maarten van Heemskerck. In Stedelijk Museum Alkmaar staat de de invloed als renaissance kunstenaar centraal.

Maarten van Heemskerck werd in de 16de eeuw gezien als een van de meest succesvolle en vernieuwende kunstenaars van de Noordelijke Nederlanden. Zijn leven loopt parallel met de opkomst van het protestantisme, nieuwe techniek en de vorming van de Republiek der Nederlanden. De veranderingen die zich toen voltrokken, zijn terug te zien in zijn werk: naast de kerk kwam de burgerij op als nieuwe klant, de introductie van de Italiaanse renaissance in Holland en de behoefte van kunstenaars om met eigen ogen de antieke Oudheid en de kunst van hun beroemde Italiaanse tijdgenoten te zien, tot en met de beeldenstorm waardoor in Noord-Nederland een einde kwam aan kerkelijke kunst.

De verf van de Lucas Madonna nog nat vertrekt Heemskerck naar Italië. De invloed van zijn reis is terug te zien in de rustiger composities, waarin schilderkunstige kwaliteiten beter tot uiting komen. Om emoties over te dragen voorzag de kunstenaar zijn figuren van een karakteristieke expressiviteit. Stedelijk Museum Alkmaar neemt de bezoeker mee op reis naar Italië en toont eigen topstukken van collectie i.c.m. wereldberoemde bruiklenen. Publiek volgt Heemskeck vanuit Haarlem naar Rome en ontdekt samen met hem het Italië van de 16de eeuw. Heemskerck is de beste vertegenwoordiger van de renaissance in het Noorden: hij heeft na zijn reis naar Rome een breed Nederlands publiek kennis laten maken met de Italiaanse renaissance en antieke mythologische verhalen. Michelangelo was Heemskercks held. Doordat hij diens stijl zo goed toepaste én omdat hij heel goed keek en schetste naar antieke beelden, die zo ongeveer in zijn aanwezigheid werden opgegraven in Rome, werd Heemskerck de beste vertegenwoordiger van de Italiaanse renaissancestijl in Nederland.

Het is het grootste triptiek dat ooit in de Noordelijke Nederlanden werd vervaardigd. Na de plaatsing brak in Nederland de Beeldenstorm uit (1566) en verdwenen vele kunstwerken uit de kerken. Het triptiek kon worden gered en maakt onderdeel uit van de rijke geschiedenis van Alkmaar.

Dit jaar is het 450 jaar geleden dat Maarten van Heemskerck als een rijk man van aanzien stierf in Haarlem waar hij zich vestigde na zijn reis naar Rome.