Tentoonstelling verwacht

17 februari - 10 juni 2018

Ruysdael en Saenredam in Alkmaar

In 2018 wordt in Alkmaar het 500-jarig bestaan van de Grote of Sint-Laurenskerk gevierd. Ons museum geeft de feestelijke aftrap van het jubileumjaar met een tentoonstelling van gezichten op de Grote Kerk. Werk van twee befaamde schilders uit de Gouden Eeuw, Salomon van Ruysdael en Pieter Saenredam, wordt gecombineerd met nieuw werk van twee hedendaagse fotografen: Hans van der Meer en Karin Borghouts. De tentoonstelling is te zien van 17 februari tot en met 10 juni in Stedelijk Museum Alkmaar.

Ruysdael en Saenredam in Alkmaar
Alkmaars Grote Kerk is gedurende zijn bestaan talloze malen door kunstenaars geportretteerd. Onder hen waren twee bekende en gevierde schilders uit de Gouden Eeuw. Salomon van Ruysdael schilderde enkele gezichten op de Grote Kerk van buitenaf. Pieter Saenredam schilderde en tekende het interieur van de kerk een aantal keren. Een groot aantal van deze werken bevindt zich in buitenlandse- of privécollecties. Stedelijk Museum Alkmaar bezit van oudsher een groot kerkinterieur van Saenredam. Vorig jaar kon het museum het vroegste van Ruysdaels stadsgezichten verwerven met steun van de Vereniging Rembrandt.

Gezicht op de Grote of Sint-Laurenskerk van Alkmaar vanuit het noorden, 1644, Salomon van Ruysdael   
Deze vroegste Salomon van Ruysdael van de Grote of Sint Laurenskerk werd vorig jaar verworven dankzij de King Baudouin Foundation United States, de Vereniging Rembrandt mede dankzij haar BankGiro Loterij Aankoopfonds, Mondriaan Fonds, VSBfonds, Victoriefonds Alkmaar, gemeente Alkmaar en de Vrienden van Stedelijk Museum Alkmaar en Regionaal Archief Alkmaar.                                                   

Hedendaagse portretten van de kerk
Het jubileum van de Grote of Sint-Laurenskerk is voor het museum aanleiding om ook aandacht te besteden aan het hedendaagse beeld en de hedendaagse betekenis van de kerk. Om te laten zien dat de Grote Kerk ook nu nog een inspiratiebron voor kunstenaars is en om de beeldtraditie een nieuwe impuls te geven, heeft Stedelijk Museum Alkmaar een opdracht gegeven aan twee fotografen. Geïnspireerd door Ruysdael en Saenredam geven Hans van der Meer en Karin Borghouts een hedendaagse visie op de Grote Kerk en Alkmaar.

Hans van der Meer (Leimuiden, 1955) legt de ‘achteloze aanwezigheid’ van de Grote Kerk van Alkmaar in het stedelijke landschap vast. In de tijd van Ruysdael was de kerk een landmark, die je van grote afstand zag. Door stadsuitbreiding duikt hij nu alleen in het centrum op. Het gebouw is er wel, maar men merkt het niet meer op, gewend geraakt aan zijn aanwezigheid. Naast een fotoserie maakte Van der Meer een film, waarin de hoofdrol is weggelegd voor het steeds veranderende licht op de kerk.

Karin Borghouts (Kapellen BE, 1959) maakte interieurfoto's van de Grote Kerktijdens evenementen zoals een huwelijksfeest en een tentoonstelling. Haar monumentale foto's zijn rijk aan verwijzingen naar de schilderkunst en zijn stille getuigen van een steeds veranderende realiteit.

Pieter Jansz Saenredam, Interieur van de Grote of Sint Laurenskerk te Alkmaar, ca. 1665, coll. Stedelijk Museum Alkmaar
De kerkschilder Pieter Saenredam (1597-1665) bezocht Alkmaar verscheidene keren. In 1661 maakte hij een aantal perspectieftekeningen in de Grote of Sint Laurenskerk. In zijn atelier werkte hij die schetsen enkele jaren later uit tot dit omvangrijke schilderij.

 

Karin Borghouts, De Grote of Sint-Laurenskerk te Alkmaar, 1 juni 2017
En hier de hedendaagse versie van Karin Borghouts, De Grote of Sint-Laurenskerk te Alkmaar, 1 juni 2017

Het Laurentiusaltaar van Maarten van Heemskerck
De Grote Kerk in Alkmaar is de grootste kerk van Noord-Holland boven het Noordzeekanaal en huisvest meesterwerken zoals de beroemde gewelfschildering Het Laatste Oordeel van Van Oostsanen, schilderingen van Caesar van Everdingen en het bijzondere Van Hagerbeer/Schnitgerorgel. Maarten van Heemskerck maakt in 1538-1542 een groot altaarstuk voor de Grote Kerk. Dit Laurentiusaltaar wordt al in 1581 verkocht naar Zweden. De zijluiken keren waarschijnlijk in 2018 voor het eerst even terug naar hun oorspronkelijke plaats: het koor van onze kerk. Stedelijk Museum Alkmaar vertelt tegelijkertijd over de totstandkoming en lotgevallen van het altaarstuk. Centraal staat hier een originele ontwerptekening voor het Laurentiusaltaar. Binnenkort meer over deze tentoonstelling.

 Onze speciale dank gaat uit naar het Mondriaan Fonds, de Gemeente Alkmaar, alle bruikleengevers en Regionaal Archief Alkmaar.

  • Grote tentoonstellingszaal
    Vanaf 17 februari - Ruysdael en Saenredam in Alkmaar. Meesterwerken van de Grote Kerk
  • Kleine tentoonstellingszaal
    Vanaf 14 april - Thuiskomst van een meesterwerk. Het Laurentiusaltaar van Maarten van Heemskerck

Nu te zien

Ooievaarsnest

Salomon van Ruysdael verlevendigde zijn stadsgezichten en landschappen altijd met sprekende details. Het ooievaarsnest op de toren van de kapel van de Middelhof is hiervan een mooi voorbeeld. Eén ooievaar is opgevlogen naar de westzijde van de Grote Kerk.
Het ooievaarsnest op de toren van de kapel van de Middelhof

Vooronderzoek

Schilderde Pieter Saenredam dit interieur zelf? Of werd het door iemand anders afgemaakt...
Lees meer hierover

Fotografie

De Grote Kerk als landmark

Hans van der Meer, Sint Sebastiaanstraat, Alkmaar, 13 augustus 2017, 11:55 uur
Hans van der Meer, Sint Sebastiaanstraat, Alkmaar, 13 augustus 2017, 11:55 uur

 

Blijf op de hoogte

Schrijf u ook in voor de e-mailnieuwsbrief van Stedelijk Museum Alkmaar en blijf op de hoogte van onze tentoonstellingen en activiteiten!
De nieuwsbrief wordt ca. 8 keer per jaar verstuurd.