Nu te zien

17 februari - 10 juni 2018

Ruysdael en Saenredam in Alkmaar
Meesterwerken van de Grote Kerk

In 2018 wordt in Alkmaar het 500-jarig bestaan van de Grote of Sint-Laurenskerk gevierd. Ons museum geeft de feestelijke aftrap van het jubileumjaar met een tentoonstelling van gezichten op de Grote Kerk. Werk van twee befaamde schilders uit de Gouden Eeuw, Salomon van Ruysdael (1600/1603-1670) en Pieter Saenredam (1597-1665), wordt gecombineerd met nieuw werk van twee hedendaagse fotografen: Hans van der Meer en Karin Borghouts. De tentoonstelling is te zien van 17 februari tot en met 10 juni in Stedelijk Museum Alkmaar.

Ruysdael en Saenredam in Alkmaar
Alkmaars Grote Kerk is gedurende zijn bestaan talloze malen door kunstenaars geportretteerd. Onder hen waren twee bekende en gevierde schilders uit de Gouden Eeuw. Salomon van Ruysdael schilderde enkele gezichten op de Grote Kerk van buitenaf. Pieter Saenredam schilderde en tekende het interieur van de kerk een aantal keren. Een groot aantal van deze werken bevindt zich in buitenlandse- of privécollecties. Stedelijk Museum Alkmaar bezit van oudsher een groot kerkinterieur van Saenredam. Vorig jaar kon het museum het vroegste van Ruysdaels stadsgezichten verwerven met steun van de Vereniging Rembrandt.

Gezicht op de Grote of Sint-Laurenskerk van Alkmaar vanuit het noorden, 1644, Salomon van Ruysdael   
Deze vroegste Salomon van Ruysdael van de Grote of Sint Laurenskerk werd eind 2016/begin 2017 verworven dankzij de King Baudouin Foundation United States, de Vereniging Rembrandt mede dankzij haar BankGiro Loterij Aankoopfonds, Mondriaan Fonds, VSBfonds, Victoriefonds Alkmaar, gemeente Alkmaar en de Vrienden van Stedelijk Museum Alkmaar en Regionaal Archief Alkmaar.                                                   

Hedendaagse portretten van de kerk
Het jubileum van de Grote of Sint-Laurenskerk is voor het museum aanleiding om ook aandacht te besteden aan het hedendaagse beeld en de hedendaagse betekenis van de kerk. Om te laten zien dat de Grote Kerk ook nu nog een inspiratiebron voor kunstenaars is en om de beeldtraditie een nieuwe impuls te geven, heeft Stedelijk Museum Alkmaar een opdracht gegeven aan twee fotografen. Geïnspireerd door Ruysdael en Saenredam geven Hans van der Meer en Karin Borghouts een hedendaagse visie op de Grote Kerk en Alkmaar.

Hans van der Meer (Leimuiden, 1955) legt de ‘achteloze aanwezigheid’ van de Grote Kerk van Alkmaar in het stedelijke landschap vast. In de tijd van Ruysdael was de kerk een landmark, die je van grote afstand zag. Door stadsuitbreiding duikt hij nu alleen in het centrum op. Het gebouw is er wel, maar men merkt het niet meer op, gewend geraakt aan zijn aanwezigheid. Naast een fotoserie maakte Van der Meer een film, waarin de hoofdrol is weggelegd voor het steeds veranderende licht op de kerk.

Karin Borghouts (Kapellen BE, 1959) maakte interieurfoto's van de Grote Kerk tijdens evenementen zoals een huwelijksfeest en een tentoonstelling. Haar monumentale foto's zijn rijk aan verwijzingen naar de schilderkunst en zijn stille getuigen van een steeds veranderende realiteit.

Pieter Jansz Saenredam, Interieur van de Grote of Sint Laurenskerk te Alkmaar, ca. 1665, coll. Stedelijk Museum Alkmaar
De kerkschilder Pieter Saenredam (1597-1665) bezocht Alkmaar verscheidene keren. In 1661 maakte hij een aantal perspectieftekeningen in de Grote of Sint Laurenskerk. In zijn atelier werkte hij die schetsen enkele jaren later uit tot dit omvangrijke schilderij.

 Karin Borghouts, De Grote of Sint-Laurenskerk te Alkmaar, 1 juni 2017
En hier de hedendaagse versie van Karin Borghouts, De Grote of Sint-Laurenskerk te Alkmaar, 1 juni 2017

Catalogus
U kunt in onze Museumwinkel terecht voor de catalogus 'Ruysdael & Saenredam in Alkmaar', door Christi M. Klinkert (€17,95). In het boek wordt het Alkmaarse werk van Van Ruysdael en Saenredam besproken en gecombineerd met fotoseries van Hans van der Meer en Karin Borghouts.

Informatie rondom de tentoonstelling

  • INLOOPRONDLEIDING | Elke zondagmiddag om 14 uur kunt u aanschuiven bij een interessante rondleiding, lees meer
  • CONSERVATORRONDLEIDING | Eén keer per maand neemt de samensteller van de tentoonstelling u meer door de zaal, lees meer
  • MULTIMEDIATOUR | Bij de tentoonstelling kunt u gratis gebruik maken van een multimediatour. Er is een volwassenenroute en een kinderversie beschikbaar. De tour bestaat uit vier korte rondleidingen. Fotografen Hans van der Meer en Karin Borghouts nemen u mee langs hun foto’s en maken een link met de schilders Ruysdael en Saenredam. Daarnaast neemt Saenredam-expert Gary Schwartz u mee mee langs de werken van Pieter Saenredam. Archivaris Harry de Raad vertelt over Salomon van Ruysdael. In de kindertour komen Ruysdael en Saenredam zelf aan het woord.
  • BEZOEK DE GROTE KERK | Kijk op de website van de kerk voor de laatste informatie. Vanaf 21 april zijn hier de zijluiken van het Laurentiusaltaarstuk van Maarten van Heemskerck te bewonderen. In het museum is dan de focustentoonstelling over de totstandkoming van de luiken te zien (zie hieronder). Vanaf 1 mei start Klim naar de Hemel. Ontdek wat de Grote Kerk al 500 jaar ziet en bekijk de gewelfschildering Het laatste Oordeel van Jacob Cornelisz van Oostsanen van dichtbij. Kaarten zijn nu al verkrijgbaar.
  • TENTOONSTELLING ALTAARSTUK | Vanaf 21 april: focustentoonstelling ‘Thuiskomst van een Meesterwerk. Het Laurentiusaltaar van Maarten van Heemskerck’, lees meer
  • WANDELROUTE RUYSDAEL | Wilt u zien waar Salomon van Ruysdael stond toen hij de gezichten op de Grote Kerk schilderde? Loop de wandelroute van Alkmaardersopdekaart. Verkrijgbaar voor € 1,00 in o.a. de Museumwinkel
  • RUYSDAEL ONLINE | Regionaal Archief Alkmaar laat op alkmaaropdekaart.nl zien waar Salomon van Ruysdael 370 jaar geleden stond om het mooiste zicht op de Grote Kerk te krijgen. Vergelijk via historypin.nl het uitzicht van vroeger en nu.

Onze speciale dank gaat uit naar de Gemeente Alkmaar, Regiegroep 500 jaar Grote Kerk, Mondriaanfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Holland, Regionaal Archief Alkmaar en alle bruikleengevers.

Inlooprondleiding

Bij de tentoonstelling 'Ruysdael en Saenredam in Alkmaar - Meesters van de Grote Kerk' wordt er elke zondagmiddag een gratis inlooprondleiding gegeven. Onze ervaren gids neemt u mee langs de werken van twee bekende en gevierde schilders uit de Gouden Eeuw: Salomon van Ruysdael en Pieter Saenredam. De ‘portretten van de Grote Kerk’ worden gecombineerd met nieuw werk van twee toonaangevende fotografen: Hans van der Meer en Karin Borghouts.

Bezoek deze activiteit

Ooievaarsnest

Salomon van Ruysdael verlevendigde zijn stadsgezichten en landschappen altijd met sprekende details. Het ooievaarsnest op de toren van de kapel van de Middelhof is hiervan een mooi voorbeeld. Eén ooievaar is opgevlogen naar de westzijde van de Grote Kerk.
Het ooievaarsnest op de toren van de kapel van de Middelhof

Vooronderzoek

Schilderde Pieter Saenredam dit interieur zelf? Of werd het door iemand anders afgemaakt...
Lees meer hierover

Fotografie

De 'achteloze' aanwezigheid van de Grote Kerk in het stadsbeeld
Hans van der Meer
Hans van der Meer, Sint Sebastiaanstraat, Alkmaar, 13 augustus 2017, 11:55 uur
Sint Sebastiaanstraat, Alkmaar, 13 augustus 2017, 11:55 uurLangestraat
Langestraat, Alkmaar, 10 september 2017, 10.19 uur

Catalogus

Bij de tentoonstelling is een mooie catalogus verschenen. Verkrijgbaar in onze Museumwinkel voor € 17,95

In de voetsporen van

In de voetsporen van

Bekijk de standpunten die Van Ruysdael koos voor zijn weergaven van de Grote of Sint-Laurenskerk

Blijf op de hoogte

Schrijf u ook in voor de e-mailnieuwsbrief van Stedelijk Museum Alkmaar en blijf op de hoogte van onze tentoonstellingen en activiteiten!
De nieuwsbrief wordt ca. 8 keer per jaar verstuurd.