​Deftig speelgoed

In de uitgebreide speelgoedcollectie van het Stedelijk Museum Alkmaar bevindt zich dit negentiende-eeuwse houten koetsje. Het is om mee te spelen (geen model) zo blijkt uit de echt scharnierende deur. Maar: waar zijn de wielen?

Het speelkoetsje is een 'sleepkoets'of 'toeslede'. Dit vervoermiddel ontstond in de zeventiende eeuw in Amsterdam. Anders dan zijn voorloper de vrachtslede, was de toeslede gemaakt voor personenvervoer.

Vervoer op wielen belast
De cabine staat op een onderstel met twee houten glijders. Een soort gesloten arreslee, al waren deze glijders niet voor in de sneeuw bedoeld. Een paard trok de sleepkoets rechtstreeks over de straatkeien. De vervanging van koetswielen door glijders hing mogelijk samen met het toenmalige belastingsysteem: vervoer op wielen was belast, op glijders niet.

De sleepkoets werd ook buiten Amsterdam populair, vooral in Noord-Holland. Een oude Enkhuizenaar herinnert zich hoe hij als jongen een deftige dame met een sleepkoets ter kerke zag gaan, omstreeks 1880.

Meer over het verhaal van de oude Enkhuizenaar leest u in ons topstukkenboekje 'Schatten van Alkmaar'. Verkrijgbaar in de museumwinkel.