Het museum kan momenteel slechts verspreid en minimaal de portrettencollectie tonen. In 2013 opent daarom een nieuwe portrettengalerij op de begane grond.

Het Stedelijk Museum Alkmaar geeft als stadsmuseum een portret van de uiteenlopende mensen die de stad gevormd hebben. Het museum bezit veel bijzondere portretten, die verspreid over de museumzalen te zien zijn.

De portrettencollectie geeft een beeld van de inwoners van de stad en omgeving van de 16e tot en met de 20ste eeuw. De portretten zijn geschilderd door onder meer Maarten van Heemskerck, Jan de Baen, Nicolaes Eliasz. Pickenoy, David Bailly en recenter Matthieu Wiegman, Leo Gestel en Charley Toorop. Een collectie die zijn cultuurhistorische betekenis mede ontleent aan zijn bijzondere herkomst: de portretten zijn namelijk grotendeels afkomstig uit zogenaamde Provenhuizen, het stadhuis en bekende familiegeslachten.

In 2011 wordt de portrettencollectie aanzienlijk uitgebreid met een langdurig bruikleen van de stichting Van Foreest en Van Egmond van de Nijenburgh.

(Noot bij gebruikte afbeeldingen:
sommige schilderijen hebben wij in langdurig bruikleen van de Stichting Provenhuis Paling en Van Foreest en van Stichting Van Foreest en Van Egmond van de Nijenburgh)