Koningin onthult gerestaureerd Laatste Oordeel te Alkmaar Hare Majesteit de koningin onthult zaterdag 8 oktober 2011 de gewelfschilderingen van Jacob Cornelisz van Oostsanen in de Grote Sint Laurenskerk Alkmaar.

Na 8 jaar restauratie zijn de schilderingen weer te zien en voor de toekomst geconserveerd. De restauratie, in opdracht van de Stichting Behoud monumentale kerken Alkmaar, is uitgevoerd door Willem Haakma Wagenaar en Edwin van den Brink vof. De restauratoren en hun team hebben acht jaar gewerkt op een zwevende steiger. De Alkmaarse gewelfschilderingen behoren tot de belangrijkste van Nederland, maar hebben veel te lijden gehad van lekkage, verplaatsing en herstelwerkzaamheden. Het houten beschot van de schilderingen is hersteld, het vernis is verwijderd en de schilderingen zijn nu weer in volle glorie zichtbaar. De kleuren zijn in de 500 jaar geschiedenis wat vervaagd, maar Alkmaar heeft een van zijn grootste culturele schatten weer terug. Ook het Noordertransept is weer op zijn oorspronkelijke plaats te zien. Dit deel van de schildering, bestaande uit 14 vakken, was lange tijd onvindbaar, maar werd in 1999 door Willem Haakma Wagenaar herkend in het depot van het Rijksmuseum.

Wat is er afgebeeld
De schilderingen zijn in 1518 aangebracht toen de kerk werd voltooid. Het gewelf – een van de grootste schilderingen in Nederland - bestaat uit 9 gewelfvakken en meet in totaal bijna 100 m2. Afgebeeld is het Laatste Oordeel – de dag waarop Christus zijn oordeel velt over alle mensen. De doden staan uit hun graven op en gaan naar de Hemel of de Hel. Christus kijkt toe hoe onder hem de aartsengel Michaël de zielen van de mensen weegt; de uitverkorenen gaan naar de Hemel, links in de voorstelling, de verdoemden gaan naar de Hel, rechts in de voorstelling. In de hemel verjongen de zielen zich en worden met engelen meegevoerd naar het licht, in de hel worden mensen geradbraakt, levend gekookt en door duivels gemarteld.

Wie was Jacob Cornelisz van Oostsanen?
Hoewel Van Oostsanen in zijn tijd zeer bekend was, is hij in Nederland wat in de vergetelheid geraakt. In het buitenland daarentegen is hij een beroemde vroeg 16e-eeuwse Hollandse Meester. Jacob Cornelisz van Oostsanen werd rond 1470 geboren in het dorp Oostzaan in Waterland. Van Oostsanen had in Amsterdam met zijn zonen en kleinzoons een groot dubbel atelier aan de Kalverstraat. Een heuse kunstfabriek. Zijn beroemdste leerling was Jan van Scorel (1495-1562). Van Oostsanen vervaardigde schilderijen, houtsneden, ontwerpen voor glasruitjes en kazuifels, en meerdere plafondschilderingen in de Noord-Hollandse kerken van Alkmaar, Warmenhuizen en Hoorn. De plafondschildering in Hoorn is verloren gegaan, maar die van Warmenhuizen is zeer de moeite waard en verwant aan de schildering uit Alkmaar. In Alkmaar wordt de schilder ook ‘Michelangelo van Alkmaar genoemd’.

Tentoonstelling in 2014: Van Oostsanen (1470-1533)- de ware Jacob
Met de voltooiing van de restauratie van het monumentale Laatste Oordeel is de eerste stap tot herwaardering gezet. De restauratie was ook de aanleiding voor het Stedelijk Museum Alkmaar om een plan te ontwikkelen voor een grote overzichtstentoonstelling. Deze tentoonstelling komt in het voorjaar van 2014, en wordt gemaakt samen met het Amsterdam Museum en natuurlijk de Grote Sint Laurenskerk. Het prachtige en gevarieerde werk van deze nog onbekende, maar grote meester zal in alle glorie te zien zijn, in de kerk én in beide musea. Met belangrijke bruiklenen uit nationale en internationale musea en privéverzamelingen.

3-10-2011